„Każdy z nas zupełnie dosłownie wybiera – poprzez to, na co zwraca uwagę – wszechświat, jaki w swoim mniemaniu zamieszkuje”  

William James       

W swojej książce pt. „Uzdrów sam siebie” (2019)  Deepak Chopra oraz Rudolph Tanzani wśród wielu różnych metod na skuteczne radzenie sobie ze stresem na pierwszym miejscu umieszczają medytację. Pozostałe sposoby to:

  • Zajęcia jogi
  • Uważne oddychanie
  • Czas na rozluźnienie i czas dla siebie
  • Praktykowanie koncentracji
  • Rozpoznawanie etapów stresu.

Praktyki medytacyjne to wiele różnorodnych metod koncentracji umysłu i ciała, które mają bardzo stary rodowód i wywodzą się z filozofii Wschodu (Lazarus A., Lazarus C., 2002).

Mimo, że przez ponad 2000 lat uważano, że medytacja przynosi pożytek dla ciała i umysłu, to dopiero niedawno naukowcy zaczęli badać zmiany zachodzące podczas medytacji, takie jak: obniżenie poziomu hormonów stresu, czy wzrost biologicznych wskaźników odprężenia fizycznego (Germer Ch., Siegel R., Fulton P, 2015).

Neuroplastyczność mózgu a medytacja

Pozytywne skutki związane z praktykowaniem medytacji możliwe są dzięki neuroplastyczności mózgu, czyli zmianie w strukturze mózgu, która prowadzi do zmiany zachowania. Według specjalistów z dziedziny neuronauki jeżeli wielokrotnie powtarzamy jakieś zachowanie to strumień odpowiadających mu czynności mózgu zaczyna ulegać zmianie i wypracowany schemat zakodowany zostaje inaczej niż zachowania przypadkowe. Zachowaniami zaczynają sterować nowe schematy kiedy następuje zmiana w strukturze mózgu. Tak powstają przyzwyczajenia i nawyki. W mózgu zaangażowanym w medytację pojawią się określone wzorce aktywności odbiegające od powszednich schematów. Dzięki systematycznej praktyce aktywność ta doprowadza do zmian w jego strukturze, co z kolei utrwala nowe wzorce nawet wtedy kiedy dana osoba nie medytuje (Germer Ch., Siegel R., Fulton P, 2015).

Korzyści z praktykowania medytacji

Podczas medytacji wytwarza się tzw. stan hipometaboliczny, podczas którego aktywność autonomicznego układu nerwowego obniża się, akcja serca zwalnia, obniża się ciśnienie krwi a oddech staje się bardziej wydajny, co wywołuje wiele pozytywnych skutków psychologicznych takich jak:

  • zmniejszenie się poziom lęku i niepokoju,
  • wzrost dobrego samopoczucia emocjonalnego,
  • zmniejszenie napięcia,
  • wzrost zadowolenia i większej tolerancji dla własnych frustracji (Lazarus A., Lazarus C., 2002).

U osób od dawna medytujących stwierdzono zmiany w strukturze mózgu, które odpowiedzialne są między innymi za obserwowanie wewnętrznych i zewnętrznych doznań fizycznych, podejmowanie decyzji i przetwarzanie poznawcze. Stwierdzono również, że medytowanie skutkuje zmianami w aktywności mózgu utrzymującymi się przez cały dzień. Ponad to medytacja poprawia nastrój, regulację emocji i przede wszystkim umiejętność radzenia sobie ze stresującymi sytuacjami, zmniejsza reaktywność na własne doznania emocjonalne oraz może zapobiegać negatywnemu wpływowi stresu na mózg. (Germer Ch., Siegel R., Fulton P, 2015).

Literatura:

Chopra D., Tanzani R. (2019), Uzdrów sam siebie, Helion SA, Gliwice.

Germer Ch., Siegel R., Fulton P. (2015), Uważność i psychoterapia, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Lazarus A., Lazarus C. (2002), Terapia w pigułce, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.